Barkod necə alınır: addım-addım bələdçi

Barkod necə alınır sualının qısa cavabı belədir: şirkətiniz GS1 Azərbaycan sistemində qeydiyyatdan keçir və hər məhsul üçün ayrıca nömrə alır. Bu nömrənin adı GTIN-dir, mağazada gördüyümüz EAN-13 barkodu isə onun qrafik formasıdır. Nömrəni aldıqdan sonra barkodu qablaşdırmaya və ya etiketə çap edirsiniz. Bundan sonra kassa, anbar və onlayn kataloq məhsulu eyni koddan tanıyır.

Etiket.az 2014-cü ildən Bakıda etiket çap edir. Biz rəsmi nömrə vermirik, lakin müştərilərimizin EAN-13 kodlarını mütəmadi olaraq barkod etiketi şəklində çap edirik. Ona görə də bu bələdçidə həm qeydiyyat addımlarını, həm də çapda tez-tez rastlaşdığımız səhvləri topladıq.

Barkod nədir: EAN-13 kodu və GTIN

GTIN (Global Trade Item Number) məhsulun qlobal identifikasiya nömrəsidir. Nömrənin özündə məhsulun tərkibi, qiyməti və ya keyfiyyəti haqqında məlumat yoxdur. Əslində o, məlumat bazasındakı qeydin açarıdır: skaner kodu oxuyur, kassa proqramı isə həmin nömrəyə bağlı adı və qiyməti tapır.

GS1 Azərbaycan-ın prefiksi 476-dır. Təşkilatın GTIN izahına görə EAN-13 kodunun strukturu belədir: 476, şirkətin 6 rəqəmli qeydiyyat nömrəsi, məhsulun 3 rəqəmli nömrəsi və sonda nəzarət rəqəmi. Lakin unutmayın ki, prefiks məhsulun mənşə ölkəsini yox, nömrəni verən GS1 təşkilatını göstərir.

Çəkisi dəyişən məhsullar üçün GS1 Azərbaycan RCN-13 formatını tətbiq edir. Belə kodlarda 20–22 prefiksləri yalnız müəssisə daxilində işləyir, 28–29 prefiksli kodları isə təşkilat özü ayırır. Məsələn, kəsilmiş pendirin etiketində kod həm məhsulu, həm də onun çəkisini daşıyır.

Azərbaycanda barkodu kim verir: GS1 Azərbaycan

Ölkədə GS1 identifikatorlarını beynəlxalq GS1 sisteminin üzvü olan GS1 Azərbaycan ictimai birliyi verir. Təşkilatın qaydalarına görə istehsal sahəsindən asılı olmayaraq istənilən hüquqi şəxs və ya fərdi sahibkar sistemə qoşula bilər. GS1 sistemi beynəlxalq olduğu üçün buradan aldığınız kod xaricdə də unikal qalır. Bu, xüsusilə ixrac planlayan istehsalçılar üçün vacibdir.

İdxal məhsulu satırsınız? Başqa ölkədə, məsələn, Türkiyədə və ya Almaniyada GS1 nömrəsi almış məhsul Azərbaycanda da həmin GTIN-i saxlayır. Nömrəni brend sahibi bir dəfə təyin edir və o, bütün dünyada işləyir. Bununla belə, pərakəndə tərəfdaşınızdan hansı məhsul məlumatlarını tələb etdiyini soruşun.

Barkod almaq üçün qeydiyyat addımları

Bəs praktikada barkod necə alınır? GS1 Azərbaycan-ın «Üzvlük şərtləri» səhifəsinə əsasən prosesi altı əsas addımda ümumiləşdirmək olar:

1. 1

   Addım 1: Müraciət

   Əvvəlcə GS1 Azərbaycan-ın saytında onlayn qeydiyyatdan keçin və ya təşkilatın ofisinə müraciət edin.

2. 2

   Addım 2: Sənədlər

   Sonra ərizəni, müqaviləni və elektron qeydiyyat haqqında sazişi imzalayın.

3. 3

   Addım 3: Ödəniş

   Sənədlər tam olduqda təşkilat müqavilədəki məbləğ üzrə hesab göndərir, siz də onu ödəyirsiniz.

4. 4

   Addım 4: Prefiks və şəhadətnamə

   Ödənişdən sonra şirkətiniz GCP (şirkət prefiksi), GLN və qeydiyyatı təsdiq edən şəhadətnamə alır. Şəxsi kabinetin giriş məlumatları isə e-poçtunuza gəlir.

5. 5

   Addım 5: GTIN sifarişi

   Şəxsi kabinetdə hər yeni məhsul üçün GTIN sifariş edirsiniz. Yoxlamadan sonra nömrələr müqavilədəki müddətdə kabinetinizə gəlir.

6. 6

   Addım 6: Barkodun etiketə yerləşdirilməsi

   Nəhayət, nömrələri məhsullara təyin edir və barkodu etiketə və ya qablaşdırmaya yerləşdirirsiniz.

Nəzərə alın ki, GS1 identifikatorlarından istifadə hüququnu illik üzvlük haqqı təsdiqləyir. Haqqın məbləğini müqavilədə görəcəksiniz, ona görə də dəqiq rəqəmi birbaşa təşkilatdan soruşun. Biz GS1 haqları barədə rəqəm vermirik, çünki onlar dəyişə bilər.

Hansı sənədlər lazımdır?

GS1 Azərbaycan hüquqi şəxslərin və fərdi sahibkarların qeydiyyatını ayrıca təsvir edir, ona görə də sənədlərin dəqiq siyahısını təşkilatdan soruşun. Bizim məsləhətimiz isə əvvəlcədən məhsul siyahısı hazırlamaqdır. Siyahıda hər çeşidin adını, çəkisini və ya həcmini, qablaşdırma növünü yazın. Belə olduqda neçə GTIN lazım olduğunu dərhal görürsünüz.

Hər çeşid üçün ayrıca nömrə

GS1 qaydasının əsas prinsipi sadədir: istehlak xüsusiyyəti fərqli olan hər məhsul ayrıca nömrə almalıdır. Məsələn, eyni mineral suyun 0,5 və 1,5 litrlik qabları eyni kodu daşıyırsa, kassa onları eyni məhsul sayacaq. Nəticədə qəbzdə səhv məbləğ çıxacaq. Bundan əlavə, tək qablaşdırma ilə 6 və ya 12 ədədlik blok da fərqli kodlar daşımalıdır. Dad, rəng, ölçü və model dəyişdikdə də yeni nömrə lazımdır.

Qeydiyyatsız barkodun riskləri

İnternetdə barkod şəkli yaradan pulsuz proqramlar çoxdur və onlar istənilən rəqəmdən zolaqlar düzəldir. Lakin rəqəmin özü GS1 sistemində şirkətinizə bağlı deyilsə, kod başqa məhsulla toqquşa bilər. Üstəlik, GS1 Azərbaycan sistemdən xaric olunmuş müəssisələrin siyahısını açıq dərc edir və belə kodları qeydiyyatsız sayır. Təşkilatın xəbərdarlığına görə etiketdə yanlış məlumat Rəqabət Məcəlləsinə və «Qida təhlükəsizliyi haqqında» Qanuna ziddir, belə istehsalçı isə inzibati məsuliyyətə cəlb oluna bilər.

Kodun kimə məxsus olduğunu yoxlamaq üçün GS1-in Verified by GS1 xidmətindən istifadə edə bilərsiniz. Bu xidmət GTIN-i daxil etdikdə brend sahibini göstərir. Beləliklə, kodun həqiqətən sizin şirkətə aid olduğuna əmin olursunuz. Qısacası, barkod necə alınır sualının yeganə etibarlı cavabı GS1 sistemində qeydiyyatdır.

EAN-13 kodunun ölçüsü, rəngi və boş zona

Skaner barkodu yalnız düzgün ölçüdə və kontrastda etibarlı oxuyur. GS1 standartına görə EAN-13 kodunun nominal ölçüsü boş zonalar daxil olmaqla təxminən 37,3 × 25,9 mm-dir. Kodu 80 faizdən 200 faizə qədər miqyasda çap etmək olar, lakin 80 faizdən kiçik çap etmək olmaz.

Rəng seçimində əsas qayda kontrastdır. Zolaqlar tünd olmalıdır: qara, tünd göy, tünd yaşıl və ya tünd qəhvəyi. Fon isə açıq olmalıdır, məsələn, ağ. Qırmızı, narıncı və sarı zolaqlardan qaçın, çünki əksər skanerlər qırmızı işıqla oxuyur və belə zolaqları fondan ayırmır. Şəffaf və ya metallik etiketdə isə kodun altına ağ təbəqə lazımdır.

Boş zona kodun sağında və solunda heç bir yazı və ya naxış olmayan sahədir. Dizaynerlər bəzən yer qazanmaq üçün bu sahəni kəsir və ya zolaqların hündürlüyünü azaldır. Nəticədə skaner kodu ya gec oxuyur, ya da heç oxumur. Buna görə də boş zonaya toxunmayın və kodu qısaltmayın.

Çapdan əvvəl barkodu necə yoxlamalı

1. Nəzarət rəqəmini yoxlayın. GS1 Azərbaycan-ın nəzarət rəqəmi kalkulyatoru 13-cü rəqəmin düzgün olub-olmadığını göstərir.
2. Vektor fayl istifadə edin. Barkodu aşağı keyfiyyətli şəkil kimi yox, AI, PDF, EPS və ya SVG faylında yerləşdirin.
3. 100% miqyasda sınaq çapı edin. Maketi kağıza çap edib telefon tətbiqi və ya skanerlə oxudun.
4. Hər çeşidi yoxlayın. Kodun düzgün məhsulun maketində olduğuna əmin olun, çünki səhvlər çox vaxt məhz çeşidlərin qarışmasından yaranır.
5. Peşəkar yoxlama aparın. Böyük tirajdan əvvəl kodu ISO/IEC 15416 standartına uyğun verifikatorla yoxlatmaq olar.

Bundan əlavə, GS1 Azərbaycan-ın «GS1 AZE Barcode» mobil tətbiqi kodun təşkilatın bazasında qeydiyyatda olub-olmadığını göstərir. Biz isə çapdan əvvəl kodun ölçüsünü, boş zonalarını və kontrastını yenidən yoxlayırıq. Siyahını Excel faylında göndərsəniz, nəzarət rəqəmlərinə də baxırıq.

Barkod etiketlərinin çapı

Barkod necə alınır sualını həll etdikdən sonra növbəti addım çapdır. Kodu iki yolla tətbiq edə bilərsiniz. Birincisi, barkodu birbaşa məhsulun əsas etiketinə və ya qablaşdırmasına çap etmək olar. İkincisi, ayrıca barkod etiketləri sifariş edib qabın üzərinə yapışdırmaq mümkündür. Termoprinterlə özünüz çap edirsinizsə, printerə uyğun rulon etiket lazım olacaq.

Pərakəndə satış üçün hazır həlləri mağazalar üçün etiket səhifəsində, istehsalçılar üçün isə qida sənayesi üçün etiket səhifəsində topladıq. Həmçinin qida məhsulunda barkoddan başqa məcburi məlumatlar da var. Onları qida etiketi tələbləri məqaləsində izah etmişik.

Barkod necə alınır: tez-tez verilən suallar